سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )
290
تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )
بنابراين ، امام باقر ( ع ) در برابر دعاوى برادر ناتنى خود زيد ، به اصل انتصاب در جانشينى پيامبر از طريق « نص صريح » متوسل شد - اصل اساسى مشروعيّت و حقانيّت كه در فصل يازدهم به تفصيل بحث خواهد شد . امام باقر ( ع ) اعلام داشت كه زين العابدين ( ع ) در حضور برادرش او را به جانشينى خود و امامت شيعيان برگزيده است و به او گنجينهء اسرار مذهب و اسلحه پيامبر را واگذار نموده است . ( 34 ) مدارك تشيّع احاديثى را نقل مىكنند ( 35 ) كه در آنها امام باقر ( ع ) ، ماهيت و وظائف امام را شرح مىدهد و به موجب آن امام كسى است كه از امتيازات ويژه مشخصى برخوردار باشد و اين ارزشها را از طريق نص از امام قبلى خود دريافت دارد . در اين مسير ، امام باقر ( ع ) ، نگرشها و طرز تفكرهاى ويژهاى را معرفى نمود كه بعدا مىبايست توسط فرزندش امام جعفر صادق ( ع ) بازسازى و متكامل گردد . در عين حال ، احاديث امام باقر ( ع ) اين نكته را به خوبى روشن مىكند كه وى مىكوشد تا موقعيّت خود را به عنوان يك امام تثبيت نمايد و خويشتن را خليفة اللّه فى الارض ( جانشين خدا بر روى زمين ) و مفسر احكام الهى و كلام ذات بارى تعالى ناميد . اكنون در اينجا ، اساسىترين سؤالى كه مطرح مىشود اين است كه امام باقر ( ع ) چگونه در برقرارى اصل حقانيّت امامت توفيق يافت و آيا او بدين وسيله واقعا توانست نتيجه و اثر مذهبى آن را در طول زندگى خود بدست آورد . مدّاقهء نزديك بر كتب رجال اعم از شيعه و سنّى ما را در پاسخ به اين سؤال يارى مىدهد . توجّه به اين نكته حائز كمال اهميت است كه اسامى پيروان امام باقر ( ع ) همراه با شرح تفصيلى از زندگينامهء آنها كه نويسندگان شيعه امامى ثبت كردهاند هرگز مورد ترديد مؤلفين كتب رجال اهل تسنّن قرار نگرفتهاند . در عوض ، هنگامى كه نويسندگان سنّى ، اسامى هواداران و پيروان امامان برحق خود را مىبرند بلافاصله تعبير رافضى يا غالى يا شيعى را به دنبال آن مىافزايند . علاوه بر كتب رجال ، در آثار ملل و نحل نظير الفرق بين الفرق بغدادى ، الفصل ابن حزم و الملل و النحل شهرستانى ، اين اسامى را اغلب با تعبيرات موهن ذكر مىكنند بالاخره ، بايد خاطرنشان ساخت كه نويسندگان اماميّه خود نيز بطور مشخص يادآورى مىكنند كه فلان و به همان شخص در فلان و به همان زمان وابستگى خود را به زيد يا النفس الزكيه ، هر چه كه بوده است ، تغيير دادهاند .